Vloerverwarming en een warmtepomp: wat de vloer moet kunnen

Vloerverwarming werkt met water van ongeveer 30 tot 40 graden.^MC Een warmtepomp levert hoogstens 45 tot 55 graden.^MC Daarom passen ze goed bij elkaar, op één voorwaarde: de vloer eronder is goed geïsoleerd, met een Rc van 5,0 of meer.

Waarom ze bij elkaar passen

Een cv-ketel levert water van 60 tot 80 graden. Een warmtepomp werkt met een verwarmingstemperatuur van hoogstens 45 tot 55 graden.^MC Met water van die lagere temperatuur worden gewone radiatoren in een matig geïsoleerd huis niet warm genoeg. Vloerverwarming heeft daar geen last van. Omdat de hele vloer warmte afgeeft, is water van ongeveer 40 graden meestal genoeg, en bij sommige vloerbedekking zelfs 30 graden.^MC

Voor de warmtepomp is dat gunstig. Hoe lager de temperatuur die hij moet maken, hoe minder stroom hij nodig heeft. Milieu Centraal noemt dat ook bij nieuwbouw: met goede isolatie, ventilatie en vloerverwarming kan het verwarmingswater lager zijn, en verbruikt een warmtepomp minder.^MC

De vloer eerst

Dit is het belangrijkste punt. Onder de vloer van de begane grond moet zeer goede isolatie zitten, met een Rc van meer dan 5. Anders verdwijnt er te veel warmte naar de bodem of de kruipruimte.^MC Bij een warmtepomp telt dat dubbel, omdat er met water van lage temperatuur minder ruimte is om verlies op te vangen.

Voor de warmtepomp zelf vraagt Milieu Centraal een redelijk tot goed geïsoleerd huis: minstens 8 tot 12 centimeter dak- en vloerisolatie met een Rc van 2,5 of meer, een geïsoleerde spouwmuur en HR++ glas.^MC Onder vloerverwarming ligt de lat dus hoger dan voor de rest van het huis. Wat dat kost en welke subsidie er is, staat in wat kost vloerverwarming per m².

Leidingafstand: genoeg vloer, genoeg warmte

De leidingen liggen in lussen. Hoe dichter ze bij elkaar liggen, hoe groter het oppervlak dat warmte afgeeft. Bij een afstand van 10 cm is het afgiftevermogen zo'n 35 procent hoger dan bij 20 cm.^MC Met een warmtepomp wil je juist veel afgifte bij een lage temperatuur. Vraag de installateur daarom welke leidingafstand hij kiest, en of die past bij het warmteverlies van de ruimte.

Ook de vloerbedekking telt mee. Tegels en plavuizen geven de warmte goed door. Laminaat, parket, pvc en tapijt kunnen, zolang de warmteweerstand hoogstens Rd 0,15 is.^MC Een dikke laag die isoleert, werkt tegen de lage temperatuur in. Meer over vloeren in nat of droog systeem.

De grenzen van de vloer

Een vloer mag niet te warm worden. In de kamer hoogstens 29 graden, in de badkamer 33 graden, anders voelt het niet prettig. De watertemperatuur is daarom hoogstens 45 graden.^MC Dat is dezelfde grens waar een warmtepomp prettig werkt. Ook hier zie je waarom ze bij elkaar passen: de vloer vraagt nooit om de hoge temperaturen die een warmtepomp niet kan leveren.

Wat er aan de verdeler verandert

Bij een cv-ketel komt er heet water binnen. De verdeler mengt dat met koeler retourwater, zodat het water in de vloer niet te warm wordt. Voor een grote ruimte zorgt een pomp met thermostaat daarvoor.^MC Veel verdelers hebben ook een maximaalthermostaat. Bij Riho staat die vast ingesteld op 50 tot 55 graden.^Riho

Bij een warmtepomp is het aanvoerwater al minder heet. Dan hoeft er minder bijgemengd te worden. Technim legt uit hoe je bij hun verdeler met een inregelventiel instelt hoeveel retourwater er bij het aanvoerwater komt, en noemt een vloerwatertemperatuur van veelal 35 tot 40 graden.^Technim Laat de installateur de verdeler opnieuw instellen als je overstapt op een warmtepomp. Lees meer over de onderdelen in de verdeler.

Anders stoken

Vloerverwarming warmt trager op dan radiatoren. Daarom kun je de temperatuur 's nachts beter niet verlagen, anders duurt het 's ochtends te lang voor het warm is.^MC Bij een warmtepomp geldt hetzelfde: zet de thermostaat 's nachts of als je overdag weg bent hooguit 1 of 2 graden lager.^MC Een gelijkmatige temperatuur is zuiniger en prettiger dan steeds opwarmen.

Koelen in de zomer

Met een bodemwarmtepomp kun je vloerverwarming gebruiken om zuinig te koelen. Diep in de bodem is het altijd zo'n 12 graden. Het water uit de bodem koelt de vloer, en de bron warmt daardoor een beetje op, zodat hij in de winter beter werkt.^MC Het huis wordt zo een paar graden koeler dan buiten.^MC Bij sommige lucht-waterwarmtepompen kan koelen ook, maar dan kost het meer stroom.^MC

Is je huis klaar? Een eenvoudige test

Milieu Centraal heeft een Verwarmingstest. Je zet in de winter het verwarmingswater van je cv-ketel tijdelijk op 50 graden en kijkt of je huis lekker warm blijft. Lukt dat, dan is je huis volgens Milieu Centraal klaar voor een warmtepomp.^MC Met vloerverwarming heb je in die test een voorsprong, omdat de vloer al met water van lage temperatuur werkt.

In welke volgorde

1. Laat de vloer isoleren tot Rc 5,0 of meer, of neem het mee in de klus.
2. Kies het systeem dat bij je vloer past: zie nat of droog.
3. Laat de leidingafstand afstemmen op de lage temperatuur van de warmtepomp.
4. Laat de verdeler instellen op de warmtepomp, en de groepen inregelen.

Alles over deze combinatie staat in de gids met een warmtepomp.

Veelgestelde vragen

Is vloerverwarming nodig voor een warmtepomp?

Niet altijd. Milieu Centraal noemt vloer- of wandverwarming, of radiatoren die genoeg warmte afgeven bij een lage watertemperatuur.^MC

Welke watertemperatuur heeft vloerverwarming nodig?

Meestal ongeveer 40 graden, soms 30. Hoogstens 45 graden.^MC

Kan ik met vloerverwarming koelen?

Ja, het zuinigst met een bodemwarmtepomp. Met sommige lucht-waterwarmtepompen ook, maar dat kost meer stroom.^MC

Moet de thermostaat 's nachts lager?

Hooguit 1 of 2 graden, omdat het systeem traag opwarmt.^MC